په افغانستان کې یو جریب ۲۰ بسوې یا ۲٬۰۰۰ متر مربع کېږي، او یوه بسوه ۲۰ بسواسې یا ۱۰۰ متر مربع. نو هره بسواسه ۵ متر مربع ده. که دا درې شمېرې په یاد ولرئ، د هرې ځمکې مساحت چې په قباله یا اعلان کې یې وینئ، په اسانۍ سره متر مربع ته اړولی شئ.
په دې لارښود کې لولئ: د واحدونو د اړولو جدول، څو عملي بېلګې، د دوو ځمکو د بیو پرتله کول چې په بېلابېلو واحدونو لیکل شوې وي، او هغه تېروتنې چې د قبالې د مساحت په لوستلو کې ډېرې کېږي. دا لارښود په دري ژبه هم شته: یک جریب و یک بسوه چند متر مربع است؟
د ځمکې د واحدونو د اړولو جدول
| واحد | برابر | متر مربع |
|---|---|---|
| ۱ جریب | ۲۰ بسوې | ۲٬۰۰۰ متر مربع |
| ۱ بسوه | ۲۰ بسواسې | ۱۰۰ متر مربع |
| ۱ بسواسه | د بسوې شلمه برخه | ۵ متر مربع |
| نیم جریب | ۱۰ بسوې | ۱٬۰۰۰ متر مربع |
| ۱ هکتار | ۵ جریبه | ۱۰٬۰۰۰ متر مربع |
دا اندازې په کابل او ډېرو ولایتونو کې د ځمکې په معاملو کې کارېږي. خو په ځینو زړو قبالو کې، په ځانګړي ډول د کرنیزو ځمکو په قبالو کې، سیمهییز واحدونه هم لیدل کېږي؛ لکه تخمریز، یعنې هغه ځمکه چې څو سېره تخم پکې کرل کېږي، یا قلبه، چې له جریب څخه لویه ده. د دې واحدونو اندازه له یوه ځایه تر بل ځایه توپیر لري، او د ځمکو عمومي ریاست (اراضي) یې هم جلا اړوي.
که په قباله کې داسې واحد لیکل شوی وي چې نه یې پېژنئ، له معاملې مخکې له پلورونکي وغواړئ چې مساحت په متر مربع روښانه ولیکي.
یو جریب څو بسوې دی؟
یو جریب ۲۰ بسوې دی. له همدې امله نیم جریب ۱۰ بسوې کېږي، او د جریب څلورمه برخه ۵ بسوې.
کرنیزې ځمکې او باغونه معمولاً په جریب پېرل او پلورل کېږي. په ښارګوټو کې د استوګنې نمرې بیا ډېری وخت په بسوه پلورل کېږي.
یوه بسوه څو متره ده؟
یوه بسوه ۱۰۰ متر مربع ده؛ د بېلګې په توګه یوه ټوټه ځمکه چې ۱۰ متره په ۱۰ متره وي، یا ۸ متره په ۱۲٫۵ متره.
په کابل کې د استوګنې نمرې ډېری وخت له ۲ تر ۵ بسوو پورې وي، یعنې له ۲۰۰ تر ۵۰۰ متر مربع.
بسواسه څه ده او څو متره ده؟
بسواسه تر ټولو کوچنی عام واحد دی: د بسوې شلمه برخه، یعنې ۵ متر مربع.
بسواسه هغه وخت په کار راځي چې د ځمکې مساحت پوره بسوې نه وي. د بېلګې په توګه، ۲۵۰ متر مربع کېږي «۲ بسوې او ۱۰ بسواسې».
جریب او بسوه څنګه متر مربع ته واړوو؟
درې ساده قاعدې بس دي:
- جریب په متر مربع اړول: د جریبونو شمېر × ۲٬۰۰۰
- بسوه په متر مربع اړول: د بسوو شمېر × ۱۰۰
- متر مربع په بسوه اړول: مساحت ÷ ۱۰۰
لومړۍ بېلګه: ۳۰۰ متر مربع ځمکه څو بسوې ده؟
۳۰۰ ÷ ۱۰۰ = ۳ بسوې.
دوهمه بېلګه: ۵ بسوې ځمکه څو متر مربع ده؟
۵ × ۱۰۰ = ۵۰۰ متر مربع.
درېیمه بېلګه: یو نیم جریب څو متر مربع او څو بسوې کېږي؟
۱٫۵ × ۲٬۰۰۰ = ۳٬۰۰۰ متر مربع، چې ۳۰ بسوې کېږي.
څلورمه بېلګه: ۴۷۰ متر مربع په بسوو او بسواسو ولیکئ
۴۷۰ ÷ ۱۰۰ = ۴ بسوې، او ۷۰ متره پاتې کېږي. بیا ۷۰ ÷ ۵ = ۱۴ بسواسې. نو ځواب ۴ بسوې او ۱۴ بسواسې دی.
آیا د افغانستان جریب او د ایران جریب یو شی دی؟
نه. په ایران کې «جریب» معمولاً یوه هکتار ته ویل کېږي، یعنې ۱۰٬۰۰۰ متر مربع ته، چې د افغانستان له جریب څخه پنځه برابره لوی دی.
ډېری فارسي آنلاین وسیلې چې واحدونه اړوي، د ایران لپاره جوړې شوې دي او جریب ۱۰٬۰۰۰ متره حسابوي. په افغانستان کې د ځمکې لپاره تل ۲٬۰۰۰ متر مربع حساب کړئ.
په اعلانونو کې د ځمکې بیه: د بسوې بیه که د متر بیه؟
پلورونکي د ځمکې بیه په څو ډوله لیکي: د ټولې ځمکې بیه، د هرې بسوې بیه، یا د هر متر مربع بیه. په آسوده کې د هر اعلان مساحت په متر مربع ثبتېږي، او بیه د ټولې ځمکې بیه ده.
د دوو ځمکو د پرتله کولو لپاره، د دواړو بیه د هرې بسوې بیې ته واړوئ:
د هرې بسوې بیه = ټوله بیه ÷ (مساحت په متر مربع ÷ ۱۰۰)
یوه بېلګه، په فرضي شمېرو:
| «الف» ځمکه | «ب» ځمکه | |
|---|---|---|
| مساحت | ۴ بسوې (۴۰۰ متر مربع) | ۳۵۰ متر مربع (۳٫۵ بسوې) |
| ټوله بیه | ۲۴ لکه افغانۍ | ۱۹ لکه افغانۍ |
| د هرې بسوې بیه | ۶ لکه افغانۍ | شاوخوا ۵٫۴ لکه افغانۍ |
د «ب» ځمکې ټوله بیه کمه ده، او په هره بسوه کې هم ارزانه ده. خو تل داسې نه وي. ځینې وخت کوچنۍ ځمکه په هره بسوه کې ګرانه تمامېږي، او دا یوازې په همدې ساده حساب معلومېږي.
دوه خبرې هم مه هېروئ:
- د پیسو واحد یو کړئ. که یو اعلان په ډالرو وي او بل په افغانیو، دواړه د همغې ورځې په نرخ یو واحد ته واړوئ.
- د اعلان بیه وروستۍ بیه نه ده. هغه شمېره چې په اعلان کې یې وینئ، د پلورونکي غوښتل شوې بیه ده. د معاملې بیه معمولاً د بیې پر سر له خبرو اترو وروسته ټاکل کېږي.
که ځمکه لټوئ، په کابل کې د پلور ځمکو اعلانونه په همدې لاره پرتله کړئ. همدا کار په هرات کې د پلور ځمکو لپاره، یا په نورو ولایتونو کې د افغانستان د پلور ځمکو لپاره هم کولی شئ.
په قباله کې د مساحت په لوستلو کې عامې تېروتنې
۱. بسوه له بسواسې سره ګډول
«۵ بسوې» ۵۰۰ متر مربع دي، خو «۵ بسواسې» یوازې ۲۵ متر مربع. دا دوه کلمې یو بل ته ورته دي، او په لاسي لیکنو کې ژر غلطې لوستل کېږي. هره شمېره له خپل واحد سره یوځای ولولئ.
۲. پر کاغذ مساحت او پر ځمکه مساحت توپیر لري
هغه مساحت چې په قباله کې لیکل شوی، تل د ځمکې له اصلي اندازې سره یو شان نه وي؛ په ځانګړي ډول په زړو قبالو کې، یا په هغو ځمکو کې چې څو ځله وېشل شوې دي.
له پېرلو مخکې ځمکه په متر اندازه کړئ، یا له یوه سروې انجنیر وغواړئ چې اندازه یې کړي. د ځمکې د څلورو خواوو پولې هم له ګاونډیانو سره پرتله کړئ.
۳. لاره او کوڅه په مساحت کې شامله ده که نه؟
په ښارګوټو او وېشل شویو ځمکو کې ځینې وخت د اعلان شوي مساحت یوه برخه د عامې لارې یا کوڅې لپاره پرېښودل کېږي. پوښتنه وکړئ چې لیکل شوی مساحت «خالص» دی، که لاره او ویاله هم پکې حساب شوې ده.
۴. اعشاري شمېرې
«۲٫۵ بسوې» یعنې دوه بسوې او نیمه، یا ۲۵۰ متر مربع، نه ۲۵ بسوې. په لاسي لیکنو کې اعشاریه ځینې وخت نه ښکاري. که شمېره د ځمکې له اندازې سره سمون نه خوري، بیا پوښتنه وکړئ.
۵. په تړون کې واحد روښانه ولیکئ
په بیعنامه یا تړون کې مساحت هم په بسوو او هم په متر مربع ولیکئ. دا کار د راتلونکو شخړو مخه نیسي. د قبالو د ډولونو او د هر یوه د خطرونو د پېژندلو لپاره، په دري ژبه د شرعي او عرفي قبالې لارښود ولولئ.
عام پوښتنې
یو جریب څو متره دی؟
په افغانستان کې یو جریب ۲٬۰۰۰ متر مربع دی. دا اندازه د ایران له جریب (۱۰٬۰۰۰ متر مربع) سره توپیر لري.
۴۰۰ متره څو بسوې کېږي؟
۴ بسوې. هر ۱۰۰ متر مربع یوه بسوه ده، نو یوازې مساحت په ۱۰۰ وویشئ.
یو هکتار څو جریبه دی؟
یو هکتار ۱۰٬۰۰۰ متر مربع دی، یعنې ۵ افغاني جریبه یا ۱۰۰ بسوې.
یوه بسواسه څو متره ده؟
یوه بسواسه ۵ متر مربع ده، او ۲۰ بسواسې یوه بسوه کېږي.


