بهر مېشت افغانان کولای شي په افغانستان کې کور، اپارتمان یا ځمکه واخلي، پرته له دې چې پخپله راشي: د داسې وکیل له لارې چې د افغانستان په یوه منل شوې استازولۍ کې جوړ شوی شرعي وکالت خط ولري. خو له لرې پېرل درې خطرونه لري: ملکیت پخپله نه وینئ، بل څوک ستاسو پر ځای لاسلیک کوي، او لوی مبلغ باید هېواد ته ولېږئ.

دا لارښود ګام په ګام بیې، وکالت خط، د قبالې او پلورونکي کتنه، رسمي معامله او د پیسو خوندي لېږل درپېژني. انګلیسي بڼه یې Buying Property in Afghanistan from Abroad ده.

ملکیت څو بیه لري؟

دا د ۱۴۰۵ کال د وږي په ۳۱مه په آسوده کې منځنۍ غوښتل شوې بیې دي، د هر ډالر ۶۴٫۷ افغانیو په نرخ. د معاملې وروستۍ بیه معمولاً تر دې ټیټه وي.

ملکیتاعلانونهمنځنۍ بیهاندازه
کور، کابل۱٬۲۸۷شاوخوا ۵۴ زره ډالر (۳۵ لکه افغانۍ)۲۰۰ متر مربع ځمکه
اپارتمان، کابل۵۳۱شاوخوا ۶۲ زره ډالر۱۳۵ متر مربع
کور، هرات۲۰۳شاوخوا ۶۲ زره ډالر—
کور، بلخ (ډېری مزار شریف)۳۳۳شاوخوا ۴۰ زره ډالر—
ځمکه، کابل (تر ۱٬۰۰۰ متر مربع)۲۵۹په ۱۰۰ متر مربع شاوخوا ۸٬۵۰۰ ډالر—

په کابل کې د کور یو متر مربع له شاوخوا ۱۲۰ ډالرو (ارزانه ناحیې) تر ۴۵۰ ډالرو (۴مه او ۱۱مه ناحیه) پورې دی. ځمکه په بسوه (۱۰۰ متر مربع) او جریب (۲٬۰۰۰ متر مربع) اندازه کېږي: جریب او بسوه په متر مربع. د کورونو ډېری بیې په افغانیو دي (یو لک = ۱۰۰٬۰۰۰ افغانۍ)، خو د کابل د اپارتمانونو تر ۹۰ سلنې ډېرې بیې په ډالرو دي.

اعلانونه وګورئ: په کابل کې کورونه، په ټول افغانستان کې کورونه، اپارتمانونه او ځمکې.

لومړی ګام: مخکې له هر څه قباله وګورئ

  • شرعي قباله دولت د ځمکو د عمومي ریاست (اراضي) او محکمې له لارې ثبتوي. د ۱۴۰۲ کال له وري راهیسې قبالې ځانګړی بارکوډ لري چې جعل یې ستونزمن کوي. دا تر ټولو خوندي سند دی.
  • عرفي قباله پېرودونکی او پلورونکی د شاهدانو او ډېری وخت د وکیل ګذر په مخکې لیکي، او هېڅ ځای نه ثبتېږي. په آسوده کې د کابل د پلور کورونو شاوخوا ۹۰ سلنه عرفي قباله لري. خطر یې دا دی چې هېڅ رسمي ثبت د دوه ځله پلورلو مخه نه نیسي، او ځمکه یې ښايي دولتي وخېژي.

آسوده د هر اعلان د قبالې ډول ښيي. بشپړه پرتله: شرعي او عرفي قباله.

وګورئ چې ځمکه دولتي نه وي. د عدلیې وزارت د ۱۴۰۵ کال په زمري کې په دولتي اعلان شویو ښارګوټو کې نوی پلور، کرایه او بیع وفا منع کړل، او په وږي کې یې وویل چې په ۱۴ ولایتونو کې د ۴۹ ښارګوټو ځمکه دولتي اعلان شوې، چې ۱۵ یې په کابل کې دي. د ښارګوټي حال له ښاروالۍ او د سیمې له خلکو وپوښتئ.

دویم ګام: وکیل او شرعي وکالت خط

یو څوک باید ستاسو پر ځای ملکیت وویني، له رهنمای معاملات سره خبرې وکړي او لاسلیک وکړي. نږدې خپلوان یا داسې مدافع وکیل وټاکئ چې پوره باور پرې لرئ: ستاسو پیسې او لاسلیک به د هغه په لاس کې وي. د عدلیې وزارت کړنلاره (مرغومی ۱۴۰۴) وايي چې د غیر حاضر مالک پر ځای کار کوونکی باید شرعي وکالت خط ولري؛ غیر حاضر پېرودونکي ته هم همدا سند پکار دی. تلیفون یا کورنۍ موافقه بس نه ده.

په کومه استازولۍ کې؟

د بهرنیو چارو وزارت د ۱۴۰۳ کال په زمري کې وویل چې د هغو ۱۴ استازولیو اسناد چې د وزارت په واک کې نه وې، لکه په بریتانیا، کاناډا، استرالیا، بن او برلین کې، تر هغه نه منل کېږي چې په کابل کې ثبت نه شي. دا لیست بدلېږي: اوسلو، بن او برلین وروسته له کابل سره کار پیل کړ.

د ۱۴۰۵ کال د وږي په ۳۱مه د وزارت په وېبپاڼه (mfa.gov.af) کې دا استازولۍ وې:

  • ایران: تهران، مشهد، زاهدان؛ پاکستان: اسلام آباد، پېښور، کراچۍ، کوټه؛ ترکیه: انقره، استانبول؛
  • عربي هېوادونه: ابوظبي، دوبۍ، ریاض، جده، دوحه، کویټ، مسقط؛
  • اروپا: برلین، بن، مونشن، لاهه، اوسلو، پراګ، صوفیه، مادرید؛ او مسکو.

په امریکا، کاناډا او استرالیا کې هېڅ منل شوې استازولي نه وه، او د لندن سفارت په ۱۴۰۳ کال کې وتړل شو؛ له دې ځایونو باید یوې استازولۍ ته سفر وکړئ. له تګ مخکې اوسنی لیست وګورئ.

څه یوسئ او څومره ورکړئ؟

  • پخپله حاضر شئ، له دوو بالغو افغان شاهدانو سره. د بن استازولي وايي شاهدان باید په وکالت خط کې خپله ګټه ونه لري.
  • خپله تذکره، برېښنايي تذکره یا پاسپورټ؛ د وکیل د تذکرې کاپي او عکس؛ قباله یا د ملکیت مشخصات، او که ملکیت میراثي وي، د وراثت سند.
  • فیس: په اسلام آباد، ابوظبي او دوبۍ کې ۱۲۵ ډالر، په بن کې ۳۰۰ یورو؛ وکالت خط معمولاً هماغه ورځ ورکول کېږي. د نورو استازولیو فیس ترې وپوښتئ.

د ځایي نوټري سند ورته نه دی: افغانستان د اپوستیل (Apostille) کنوانسیون غړی نه دی، او د بهرني نوټري د سند د منلو کومه رسمي قاعده مو ونه موندله؛ پرې له تکیې مخکې له استازولۍ وپوښتئ.

په وکالت خط کې څه ولیکل شي؟

  • ستاسو او د وکیل نومونه، د پلرونو نومونه او د تذکرو شمېرې؛
  • ملکیت: پته، مساحت او د قبالې شمېره؛
  • وکیل دقیقاً څه کولای شي: ملکیت لیدل، په بیه خبرې، بیعانه ورکول، رسمي فورم لاسلیکول او قباله ستاسو په نوم اخیستل؛
  • ایا پیسې اخیستلی شي، او تر کومې اندازې.

د بن استازولي خبرداری ورکوي چې مبهم یا ډېر پراخ واکونه ښايي ونه منل شي. په بهر کې جوړ شوي اسناد د کابل د بهرنیو چارو وزارت قونسلي ریاست تصدیقوي (شاوخوا درې کاري ورځې)، او د ۱۴۰۵ کال د زمري له ۱مې راهیسې د افغان پوست له څانګو هم ورلېږل کېدای شي. له استازولۍ وپوښتئ چې ستاسو سند دې تصدیق ته اړتیا لري که نه.

درېیم ګام: ملکیت له لرې وګورئ

  • ژوندۍ ویډیويي اړیکه وغواړئ، نه یوازې عکسونه: هره کوټه، بام، اوبه او مخې ته سړک.
  • خپل وکیل ولېږئ، نه د پلورونکي ملګری. هغه دې له ګاونډیانو او وکیل ګذر وپوښتي چې مالک څوک دی، له کله راهیسې، او بل څوک پرې دعوه لري که نه.
  • د قبالې او د پلورونکي د تذکرې عکس وغواړئ او نومونه پرتله کړئ. اصلي اسناد مه غواړئ، او خپل مه لېږئ. بیه د همغې ناحیې له ورته اعلانونو سره پرتله کړئ.

څلورم ګام: قباله او پلورونکی وڅېړئ

  1. شرعي قباله: د قبالې یا بارکوډ د کتنې عامه لاره مو ونه موندله. پېرودونکي معمولاً له پلورونکي د اراضي له خوا د ملکیت ثبوت غواړي، چې میاشتې نیسي. تر هغه اصلي قباله وګورئ او نومونه، مساحت او حدود یې له تذکرې او ځمکې سره پرتله کړئ.
  2. عرفي قباله: ټولې پخوانۍ قبالې وغواړئ؛ هر پلورونکی باید په مخکنۍ قباله کې پېرودونکی وي.
  3. پلورونکی: که مالک غیر حاضر وي، پلورونکی باید د هغه شرعي وکالت خط ولري، او وکیل مو دې اصلي وګوري.
  4. وارثان: که ملکیت میراثي وي، ټول وارثان دې په پلور راضي وي او برخې یې جوړې شوې وي.
  5. کاډستر: له اراضي وپوښتئ چې نمره په کاډستر کې د چا په نوم ده. په امید سبز ښارګوټي کې محکمې تر ۱٬۵۰۰ جریبو ډېره ځمکه دولتي وبلله، ځکه کاډستر د دولت په نوم ثبت کړې وه؛ پېرودونکو خپلې نمرې له لاسه ورکړې.
  6. رهنمای معاملات: جواز لرونکي دفترونه د عدلیې وزارت سره ثبت دي، او په کابل کې هر دفتر بارکوډ لري چې هر څوک یې سکن کولای او جواز یې کتلی شي. د جواز شمېره وغواړئ.

هغه پلورونکی چې له دې کتنو مخکې پر پیسو ټینګار کوي، د خطر نښه وګڼئ.

پنځم ګام: پر رسمي فورم لاسلیک

د ۱۴۰۴ کال د وري له ۱مې راهیسې د رهنمای معاملات معامله یوازې د عدلیې وزارت پر چاپي رسمي فورم اعتبار لري. فورم د یوې سریال شمېرې لاندې څلور نسخې لري: د مالک، پېرودونکي، د مالیې دفتر او وزارت. د پلور کمیشن د بیې ۱٫۵ سلنه دی چې نیمایي یې هر لوری ورکوي، بې له کومې «شیریني»؛ پلورونکی ۱ سلنه مالیه هم ورکوي. د ۱۴۰۵ کال په زمري کې وزارت وویل چې د کابل تر ۳٬۲۰۰ ډېر دفترونه هره معامله د وزارت په آنلاین سیسټم کې ثبتوي؛ له دې سیسټم بهر یا په لاس لیکل شوې معامله قانوني اعتبار نه لري.

فورم یوازې پلور ثبتوي. بیا وکیل مو شرعي قباله د اراضي او محکمې له لارې ستاسو په نوم انتقالوي، چې میاشتې نیسي. د هر سند او رسید کاپي وساتئ. ټول پړاوونه په دري ژبه: د کابل د کور پېرلو لارښود.

شپږم ګام: پیسې په خوندي ډول ولېږئ

  • ډېری پیسې د حوالې له لارې راځي. د نړیوال بانک یوې څېړنې (لړم ۱۴۰۳) وموندل چې صرافان له بهره د لېږد شاوخوا ۴–۶ سلنه فیس اخلي: تر ټولو لږ له اماراتو، ایران او پاکستان، تر ټولو ډېر له شمالي امریکا او اروپا. د هرې حوالې لیکلی رسید واخلئ.
  • بانکونه د نغدو پیسو ایستل محدود کړي، او په ۱۴۰۵ کال کې ځینو مشتریانو وویل چې له بهره راغلې پیسې یې سمدلاسه نغدې ترلاسه نه کړې. له بانک وپوښتئ چې وکیل مو به څومره ژر پیسې کارولی شي.
  • «آنلاین صرافي» مه منئ: د افغانستان بانک هېچا ته د آنلاین صرافۍ جواز نه دی ورکړی.
  • له پاکستانه: پاکستان د ۱۴۰۴ کال په کب کې د حوالې د شبکو پر ضد اقدام تصویب کړ. نغدې پیسې له ځان سره له پولې پورې مه وړئ، او له صراف وپوښتئ چې کومه لاره قانوني ده.
  • د پیسو واحد: په هېواد دننه معاملې باید په افغانیو وي (په ۱۴۰۳ کال کې د یوه فرمان له لارې بیا ټینګه شوه)، خو ډېرې بیې په ډالرو ویل کېږي. په تړون کې واحد او نرخ ولیکئ.
  • په پړاوونو ورکړئ: لومړی کوچنۍ بیعانه (بیعانه څومره ورکړئ؟)، پاتې پیسې هغه وخت چې رسمي فورم لاسلیک شي او د قبالې انتقال پیل شي. پیسې مالک ته ورکړئ، نه منځګړي ته، او تر قبالې کتنې مخکې هېڅکله ټوله بیه مه ورکوئ.

که د خپلوانو لپاره کور په ګروي اخلئ

ګروي بانکي پور نه دی: اوسېدونکی مالک ته یو لوی مبلغ ورکوي، بې کرایې یا په لږه کرایه اوسېږي، او د وتلو پر وخت خپل مبلغ بېرته اخلي. د عدلیې وزارت د ګروي فورمونه راټول کړي، او اوس رهنمای معاملات د بیع وفا رسمي فورم کاروي. په آسوده کې د کابل د اپارتمان د ګروي منځنی مبلغ شاوخوا ۳۰ زره ډالر وه. وګورئ: د ګروي کور لارښود او په دري ژبه بیع وفا څه شی دی؟

دا لارښود حقوقي مشوره نه ده او قاعدې بدلېږي. د لوی مبلغ له ورکولو مخکې د عدلیې وزارت (وړیا حقوقي مشوره: ۱۸۸)، محکمې یا مدافع وکیل سره مشوره وکړئ.

عام پوښتنې

د تذکرې پر ځای پاسپورټ کارولی شم؟

استازولۍ د وکالت خط لپاره پاسپورټ مني، خو په افغانستان کې د معاملې او قبالې لپاره معمولاً تذکره پکار ده. افغان استازولۍ بهر مېشتو افغانانو ته تذکره جوړولی شي، او ځینې یې که حاضر شئ، برېښنايي تذکره هم ورکوي.

که زه بهر یم او زما ملکیت څوک ونه ساتي، څه به ورسره کېږي؟

د غایبو اشخاصو د ملکیتونو قانون (غبرګولی ۱۴۰۵) وايي چې ملکیت د قاضي په حکم مالک، وارث یا وکیل ته بېرته سپارل کېږي کله چې حاضر شي؛ دا کار د سترې محکمې لاندې یو ریاست کوي. معتبر وکالت خط او د اسنادو کاپي له یو باوري کس سره وساتئ.

ایا آسوده د اعلانونو ملکیت تاییدوي؟

نه. آسوده د هر اعلان د قبالې ډول ښيي، خو ملکیت نه تاییدوي. له پیسو مخکې دې وکیل مو ملکیت وګوري، له ګاونډیانو او وکیل ګذر سره خبرې وکړي، او د قبالې نومونه د پلورونکي له تذکرې سره پرتله کړي.


دا لیکنه وروستی ځل د ۱۴۰۵ کال په تله کې تازه شوه.